15 büyük ildeki emlak satışları yüzde 15 artarak 571 bin 695 adete,
emlaka yatırılan para ise yüzde 112'lik artışla 25.8 katrilyon liraya
çıktı
Gayrimenkul piyasasındaki canlılık bütün hızıyla sürüyor. Ocak -
eylül döneminde aralarında Ankara, İstanbul ve İzmir'in de bulunduğu
15 büyük ilde 571 bin 695 adet emlak satıldı ve tapuda bunların satış
değeri 25.8 katrilyon lira olarak yer aldı.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürü M. Zeki Adlı'nın verdiği bilgiye göre,
2003'ün ilk dokuz ayında 391 bin 675 gayrimenkulün satıldığı Türkiye'de,
2004'ün aynı döneminde bu sayı 495 bin 314 olarak belirlendi. Bu yılın
ilk dokuz ayında ise gayrimenkul satışları 571 bin 695'e ulaştı.
2005'in dokuz ayında satılan emlak sayısı, 2003'ün aynı dönemine göre
yüzde 46, 2004'ün aynı dönemine göre de yüzde 15.4 arttı.
Bankadan konut kredisi alarak konut edinilmesi ya da diğer nedenlerle bu yılın
dokuz ayında, 208 bin 608 gayrimenkul için de ipotek işleminde bulunuldu.
2003'ün aynı döneminde 50 bin 762, 2004'de ise 127 bin 203 olan ipotek
tesis ettirilen emlak sayısı, 2005'de 2003'e göre yüzde 311, 2004'e göre
de yüzde 64 arttı.
Satışlar patladı
Tapu kayıtlarına göre, ocak - eylül dönemi itibariyle, Türkiye'de
2003'te 6 katrilyon 317 trilyon 124 milyar lira, 2004'te 12 katrilyon 213
trilyon 418 milyar liralık emlak satıldı. 2005'in dokuz ayında ise
emlaka yatırılan para 25 katrilyon 836 trilyon 331 milyar liraya ulaştı.
Böylece, 2005'de gayrimenkule giden para, 2004'e göre yüzde 112, 2003'e göre
ise yüzde 309 artış gösterdi.
Bu arada, emlak alım satımı sırasında, düşük vergi ve harç ödemek
için satış değerlerinin genellikle gerçek rakamın altında tutulduğu
göz önüne alındığında, Türkiye'de gayrimenkul için vatandaşın
cebinden çıkan paranın çok daha yüksek tutarlara ulaştığına dikkat
çekiliyor.
İpotek arttı
2003'ün dokuz ayında 3 katrilyon 733 trilyon 467 milyar lira, 2004'te ise
8 katrilyon 261 trilyon 193 milyar lira olan ipotek işlem değeri de, bu yılın
dokuz ayında 20 katrilyon 243 trilyon 610 milyar liraya yükseldi. İpotek
işlem değerinde de, 2003'e göre yüzde 442.2, 2004'e göre ise yüzde 145
oranında artış kaydedildi.
Emlak kayıt altına girdiTürkiye'de
gayrimenkul kayıt altına girdi. Yılın ilk 9 ayının verilerine göre
391 bin olan 2003'teki gayrimenkul satış adedi 2005'te 571 bine yükseldi.
Yani artış yaklaşık yüzde 50 oranında. Satış bedelleri üzerinden
yapılan incelemede ise 6.3 katrilyonluk toplam satış 25.8 katrilyona çıktı.
Yani artış 4 kattan fazla. Diğer taraftan 2003'te 3.7 katrilyon olan
ipotekli gayrimenkul satışı ise 20.2 katrilyona yükseldi. Yani artış
yaklaşık 5.5 kat olarak gerçekleşti. Kedi kullanımının patlamasıyla
birlikte fiyatlar daha önce olduğu gibi rayiç değer üzerinden değil,
gerçek hatta daha fazla konut kredisi kullanabilmek için gerçek değerinin
de üstünde beyan edilmeye başladı.
Emlak
vergisi yüzde 3.9, çevre vergisi yüzde 7.7 arttı
Bina, arsa ve arazi vergi değerleri 2007 yılı için yüzde 3.9 oranında
artırıldı.
Maliye Bakanlığı'nın Resmi Gazete'de yayımlandığı Emlak Vergisi
Genel Tebliğine göre vergi değeri, Emlak Vergisi Kanunu kapsamında, mükellefliğin
başlangıç yılından sonraki yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıla
ait yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılıyor. Buna göre,
2007 yılı bina, arsa ve arazi vergi değerleri, 2006 yılında uygulanacak
yeniden değerleme oranı olan yüzde 7.8'in yarısı olan yüzde 3.9 oranında
artırılacak. Yeni mükellefe de artış var Ayrıca mükellefiyeti 2007 yılında
başlayan mükelleflerin bina, arsa ve arazi vergisi tarhiyatına esas alınacak
vergi değeri, Vergi Usul Kanunu çerçevesinde komisyon tarafından 2005 yılında
uygun görülen asgari ölçüde arsa veya arazi metrekare birim değerleri
yüzde 3.9 oranında artırılarak hesaplanacak. Yeni yılda ödenecek çevre
temizlik vergileri de belirlendi. Maliye Bakanlığı'nın Resmi Gazete'nin
dünkü sayısında yayımlanan Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği
uyarınca, yeni yılda, konutlara ait çevre temizlik vergisi, su tüketim
miktarı esas alınarak metreküp başına büyükşehirlerde 17 YKr, diğer
yerlerde 14 YKr üzerinden hesaplanacak. İşyerlerinde artış yüzde 7.8
İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için ise vergi tutarı,
yeniden değerleme oranı olan yüzde 7.8 artırıldı. Çevre vergisi
2006'da metre küp başına büyükşehirlerde 16 YKr, diğer yerlerde ise
13 YKr olarak uygulanmıştı. Buna göre konutlar bazında vergi, metreküp
başına yüzde 6.25 ile yüzde 7.7 artmış oldu. Öte yandan büyükşehir
belediye sınırları içinde bulunanlar hariç, kalkınmada öncelikli yörelerde
ve nüfusu 5 binden az belediyelerde, belirlenen tutarlar yüzde 50
indirimli uygulanacak.
MALİYE, BİRDEN FAZLA
KONUTU OLANLARIN KİRA GELİRİNİ İNCELİYOR
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, geçen yıl elde ettiği
kira gelirinde bin 800 yeni liralık (1,8 milyar TL) vergi istisna haddini aştığı
halde mükellef olmayan veya beyanını az gösteren ev sahiplerini
incelemeye aldı.
Başkanlık, il defterdarlıklarına gönderdiği bir tebliğle,
2002’de birden fazla taşınmazı kirada olanların 2003, 2004 ve 2005 yılı
beyanlarının araştırılıp sonuçların Aralık 2005’e kadar
Ankara’ya bildirilmesini talep etti. Kira geliri zenginlerin ‘başkenti’
İstanbul’da ise konut sayısı çok olduğundan defterdarlık 3 ve üzerinde
konutu bulunanları araştırıyor. Defterdarlık, 5 ve üzerinde konutu
olan 103 bin, 4 konutlu 77 bin ve 3 konutlu 130 bin kişi tespit ederek bir
liste oluşturdu. Listeler, incelenmek üzere vergi dairelerine bildirildi.
Defterdarlığın tespitine göre İstanbul’da 300 bin kişi, yılda 3,5
katrilyon lira kira geliri elde ediyor. Kiradan tahsil edilecek gayrimenkul
sermaye iradı vergisi, sadece İstanbul’da 1 katrilyon lira olarak
hesaplanıyor.
İlçe belediyelerine verilen Emlak Vergisi beyannamesi kayıtlarını
inceleyen İstanbul Defterdarlığı, 3 ve üzerinde konutu bulunanların
kira gelirlerini tek tek araştırmaya başladı. Vergi iadesi zarflarındaki
kira sözleşmeleri, hiç beyan vermeyen veya gelirini düşük gösterenlerin
tespitinde maliyecilere yol gösteriyor. Ev sahiplerini ihbar eden kiracılar
da incelemeyi yürüten maliyecilerin işini kolaylaştırıyor.
Maliyeciler, kiracılardan yeni ihbarlar bekliyor. 32 ilçe belediyesi Emlak
Vergisi kayıtlarından hareketle, 5 ve üzeri evi olanları 2003’te
incelemeye alan defterdarlık, kira vergisi gelirlerinde büyük oranda artış
sağladı. Bu yıl ise 3 ve 4 evi olanlar da inceleme kapsamına alındı.
2002’de kira vergisi ödeyen mükellef sayısı 99 bin ve tahakkuk eden
vergi 168 trilyon lira iken 2003’te inceleme sonrası beyanname verenlerin
sayısı 105 bine, tahakkuk eden vergi de 238 trilyon liraya yükseldi. Geçen
yıl sayıları 137 bine yükselen ev sahiplerine 308 trilyon lira vergi
tahakkuk ettirildi. Bu yıl beyanname veren ev sahibi sayısı 167 bine, ödeyecekleri
vergi rakamı da 402 trilyona ulaştı. Ancak mahsuplaşma sonrası bu yıl
tahsil edilecek vergi 159 trilyon lirada kaldı.
İstanbul Defterdarlığı, bu yıl 1 katrilyon 427 trilyon lira olarak
beyan edilen matrahını, 3,5 katrilyon liraya ve tahakkuku 1 katrilyon
liraya yükseltmek için kolları sıvadı. Bodrum katının bile 300 milyon
liraya kiraya verildiği şehirde, kirada olan her ev vergi kapsamına
giriyor. 32 ilçe belediyesi Emlak Vergisi kayıtları ile 50 vergi
dairesindeki beyanları karşılaştıran İstanbul Defterdarlığı, arada
büyük farklar tespit etti. 30 vergi dairesine bu yıl yasal süresi içinde
kira gelir beyannamesi verenlerin toplam sayısı, bu semtlerde 4 konutu ve
5’ten fazla konutu bulunan ev sahibi sayısının altında kaldı. 3 ve 2
konutu olup da beyanname verenler olduğu için, 4 ve 5’in üzerinde konut
sahibi olup da beyanname vermeyenlerin bulunduğu kesinlik kazandı. 20
vergi dairesinde ise verilen toplam kira beyannamesi sayısı, 4 ve 5’ten
fazla konutu olan ev sahibi sayısını geçti. İstanbul Deftderdarlığı,
30 vergi dairesine bölgelerindeki 4 ve 5 evi olan ev sahiplerini inceleme
talimatı verdi. Kiradaki konutunu vergi dairesine bildirmeyen veya aldığı
kirayı düşük gösteren ev sahipleri, pişmanlıkla ek beyan vermezse
cezalı durumuna düşecek.
